Σοβαρός προβληματισμός

Μερικές φορές αναρωτιέμαι αν τον κόσμο κυβερνούν κάποιοι έξυπνοι που μας δουλεύουν ή κάποιοι ηλίθιοι που μιλάνε σοβαρά.

Mark Twain, 1835-1910, Αμερικανός συγγραφέας

Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2016

Οι ισχυροί μοιράζουν ξανά την Αφρική: Ο πλούτος, το πλιάτσικο, η εξαθλίωση

 
Η Αφρική παραμένει βασικό πεδίο σύγκρουσης στην παγκόσμια σκακιέρα και του 21ου αιώνα. Πρόκειται για μια πλούσια σε πετρέλαιο και φυσικούς πόρους ήπειρο, αλλά με τους πιο εξαθλιωμένους κατοίκους, εξαιτίας του πλιάτσικου που γίνεται εδώ και δεκαετίες. Σχεδόν 130 χρόνια μετά τη Διάσκεψη του Βερολίνου, όπου οι αποικιοκρατικές δυνάμεις αποφάσισαν τον τεμαχισμό της αφρικανικής ηπείρου σε περιοχές ελέγχου,  oι ισχυροί του κόσμου φαίνεται πως ξαναμοιράζουν την Αφρική.

Οπως φαίνεται και στον χάρτη του Al Jazeera, σε όλη την ήπειρο υπάρχουν τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, μεγάλες ποσότητες μεταλλευμάτων, ουράνιο και αφθονία πολύτιμων μετάλλων, όπως ο χρυσός, αλλά και διαμαντιών.
Ο χάρτης του πλούτου
Όμως παρά τον πλούτο της, η Αφρική παραμένει στο χάος και τις συγκρούσεις που εξαπλώνονται σε όλη την ήπειρο. Στο επίκεντρο αυτών των συγκρούσεων βρίσκεται μια περιοχή ύψιστης σημασίας: Η ζώνη Σάχελ. Είναι η στεπική λωρίδα γης νότια της Ερήμου Σαχάρα και βόρεια της Σαβάνας, που διασχίζει όλη την ήπειρο από τα Δυτικά και τη Σενεγάλη μέχρι τη Βόρεια Ερυθραία. Μια περιοχή που εδώ και δεκαετίες μαστίζεται από ένοπλες συγκρούσεις.

Τα τελευταία χρόνια, όπως σημειώνει το Al Jazeera, η ζώνη Σάχελ αποτελεί βασικό πεδίο συγκρούσεων στο πλαίσιο του πολέμου κατά της τρομοκρατίας. Όμως μήπως η καταπολέμηση της τρομοκρατίας δεν είναι παρά μια επίσημη αφήγηση, ώστε να προσφερθεί κάλυψη σε μια πολύ μεγαλύτερη μάχη; Μήπως ο πόλεμος για τους πόρους της Αφρικής στον 21ο αιώνα έχει ήδη αρχίσει; «Αυτό που βιώνουμε αυτή την περίοδο μπορεί να περιγραφεί ως ο νέος αγώνας για την Αφρική», σημειώνει ο Ζαν Μπατού, καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης.
Η ζώνη Σάχελ

Στο κέντρο αυτής της ζώνης των συγκρούσεων βρίσκεται το Μάλι, μια από τις χώρες με τον πιο εξαθλιωμένο πληθυσμό. Η ανεργία καλπάζει και οι περισσότεροι άνθρωποι επιβιώνουν απλώς προσωρινά. Όμως το Μάλι δεν βρισκόταν πάντα στην ίδια κατάσταση. Πίσω στον 13ο αιώνα το Μάλι αποτελούσε μια μεγάλη αυτοκρατορία, που είχε επεκταθεί στο μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Αφρικής.

Ήταν μια εξαιρετικά πλούσια και ισχυρή αυτοκρατορία, κατέχοντας σημαντική θέση στο παγκόσμιο εμπόριο, χάρη στο ελεφαντόδοντο και το χρυσό. Ο πλούτος και η θέση του Μάλι προσέλκυσαν όμως και τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. «Βρίσκεται στα όρια της Βόρειας και της Νότιας Αφρικής, ακουμπά τον ωκεανό και τα δάση. Η θέση του το αναδεικνύει σε χώρο ύψιστης στρατηγικής σημασίας. Όποιος ελέγχει το Μάλι, ελέγχει και τη Δυτική Αφρική, αν όχι το σύνολο της Αφρικής. Για αυτό το λόγο η περιοχή έγινε τόσο πολυπόθητη», σημειώνει ο Ντουλάιε Κονάτε από την Αφρικανική Ένωση Ιστορικών.

Οι ιμπεριαλιστικές ευρωπαϊκές δυνάμεις του 19ου αιώνα αποκάλυψαν τα σχέδιά τους για εποικισμό του Μάλι και της υπόλοιπης Αφρικής στη διάσκεψη του Βερολίνου το 1885. Βρετανία, Βέλγιο Πορτογαλία, Ισπανία, Γερμανία, Ιταλία και Γαλλία μοιράσαν την περιοχή παίρνοντας ο καθένας το μερίδιό του. «Η εισβολή των αποικιοκρατικών δυνάμεων μας ξέσκισε», σημειώνει ο Κονάτε. Έκοψαν την Αφρική σε κομμάτια.

Ως ισχυρότερη αποικιοκρατική δύναμη αναδείχθηκε η Γαλλία, η οποία έθεσε υπό τον έλεγχό της μεγάλο μέρος της δυτικής και βόρειας Αφρικής. Στα τέλη της δεκαετίας του ’60, η έκρηξη των κινημάτων ανεξαρτησίας είχε ως αποτέλεσμα η Γαλλία να χάσει τις αποικίες της, όχι όμως και την επιρροή της, διατηρώντας στρατεύματα, βάσεις και τον πολιτικό έλεγχο, όχι μόνο στις πρώην αποικίες της αλλά και σε χώρες πέρα από αυτές. Ήταν η γέννηση της «France-Afrique».

Την ίδια περίοδο, η ανακάλυψη τεράστιων αποθεμάτων πετρελαίου στον Κόλπο της Γουινέας προσέλκυσε ένα νέο ισχυρό παίχτη, τις ΗΠΑ, οι οποίες προχώρησαν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις αλλά και οικονομικές επενδύσεις στην Αφρικανική Ήπειρο, που μεταξύ άλλων αναδεικνυόταν και σε ένα πεδίο ψυχροπολεμικής σύγκρουσης. Στη δεκαετία του ’90, οι ΗΠΑ έστειλαν 28.000 στρατιώτες στη Σομαλία, υποστηρίζοντας πως θα βοηθήσουν στον τερματισμό του εμφυλίου πολέμου στην περιοχή. Η αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση κατέληξε σε φιάσκο αλλά και μια επικοινωνιακή καταστροφή. Εικόνες με εκτελεσμένους Αμερικανούς στρατιώτες έκαναν το γύρο του κόσμου.

Οι Αμερικανοί στρατιώτες θα επιστρέψουν δυναμικότερα στην περιοχή μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, τον Σεπτέμβριο του 2001, δημιουργώντας την πρώτη τους στρατιωτική βάση στο Τζιμπουτί. «Η Σάχελ έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διακίνηση όπλων, την στρατολόγηση μαχητών και την ενίσχυση του οργανωμένου εγκλήματος», δήλωσε ο Ράντολφ Αταλάχ, υπεύθυνος του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας για θέματα τρομοκρατίας στην Αφρική.

πηγή

Δεν υπάρχουν σχόλια: